Rouw op de werkvloer: het ongemak van ‘weer aan het werk gaan’

“Nou meid, dapper hoor, dat je er weer bent!”, zei haar teamleider op de eerste werkdag na de dood van Marcel. “Je kunt weer volop aan de slag, er is wel wat blijven liggen tijdens je afwezigheid! Dat vind je vast niet erg, dan kun je je zinnen een beetje verzetten.” Daarna liep ze weg. De dagen erna liet ze zich niet meer zien.

Josette vertelt me dit met een mengeling van boosheid en teleurstelling. Vier maanden geleden overleed haar man plotseling. Nu zit ze tegenover me, uitgeput.
 “Dapper? Waar slaat dat op?” briest ze. “Alsof ik een keus had! Na vier dagen ‘rouwverlof’ kreeg ik te horen dat ik mijn resterende zeventien vakantiedagen kon opnemen. Dan kon ik ‘lekker lang thuis blijven om te herstellen’. Maar dat betekent dus: tot het eind van het jaar geen enkele vrije dag meer, als ik even op adem moet komen.”

Ik zal niet letterlijk herhalen wat ze daarna zei, maar haar teleurstelling was duidelijk. Teleurstelling in haar leidinggevende, die niet vroeg hoe het met haar ging. Die voor haar bedacht wat ‘fijn’ zou zijn. En die, door afwezig te blijven, ook de collega’s richting gaf: gewoon aan het werk gaan.

Uiteindelijk moest Josette zich ziekmelden. Ze kon zich niet meer concentreren, kreeg huilbuien, hartkloppingen, slapeloze nachten. 
Op advies van haar huisarts kwam ze bij mij terecht. Hier mag ze vertellen, huilen, stil zijn. De rest komt later wel.

Toen ze de deur uitliep, dacht ik: wat een extreem verhaal. Maar is het dat eigenlijk wel?
Ik hoor het vaker. Mensen die na verlies “dapper” worden genoemd, terwijl ze nauwelijks overeind kunnen blijven. Collega’s die niet weten wat ze moeten zeggen. Leidinggevenden die geen idee hebben hoe ze een rouwende medewerker kunnen begeleiden — omdat ze het simpelweg nooit geleerd hebben.

Rouw is nog steeds een ongemakkelijk onderwerp, zeker op de werkvloer. En wettelijk gezien is er nauwelijks iets geregeld. Een paar dagen verlof, dat is het. Rondom het begin van een leven is er van alles mogelijk — gelukkig maar — maar rondom het einde? Vrijwel niets.

Er is nog veel te doen. Voor werkgevers, leidinggevenden, vakbonden. Maar ook voor ons allemaal. Soms is het niet moeilijker dan dit: even vragen hoe het gaat. Echt luisteren. Zelfs als je het verhaal al tien keer hebt gehoord.
 Juist dan maakt het verschil.